أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
231
قانون ( فارسى )
سائيدهء نرگس همراه گاودانه و عسل چرك و پليدى را از زخم پاك مىكند . مفاصل : روغن نرگس به عصب سودرسان است . ضماد بيخ نرگس ورم عصب و گره عصب و درد مفاصل را دواست . سر : نرگس و بويژه روغنش بندآمدنهاى مغزى ، سردرد تر سودايى را علاج است . و سرهاى گرم را به درد آرد . سينه : روغن نرگس را بر سينه مالند ورم سخت و سرد حجاب را از بين ببرد . اندامان غذا : بيخش و آبپز بيخش را هركس بخورد استفراغ مىكند . اندامان دفعى : در علاج درد زهدان و آبدان مفيد است . چهار درهم نرگس را با آب عسل بنوشند بچه را زنده يا مرده بيرون آرد . روغن نرگس دهانهء بهمآمدهء زهدان را باز مىكند و در علاج درد زهدان سودمند است . ناردين : ناردين كه سنبل رومى است در فصل سين و در بحث سنبل خواهد آمد . نيل : دو نوع است : كاشتنى و بيابانى . بيابانى در كنش با كاشتنى برابر است . مزاج : در اول گرم و در دوم خشك است . خاصيت : گيرنده است و خونريزى را بازدارد . نيل كاشتنى خشكانندهاى قوى و بىگزش است . در نيل بيابانى تندمزاجى هست و از كاشتنى خشكانندهتر است و مواد را از ژرفا جذب مىكند . آرايش : لكههاى سياه و بهك را مىزدايد و در داء الثعلب مفيد است . ورم و جوش : نيل آماس فروهشتگى و سستاندامى را فرونشاند . زخمهاى پليد را در اندامان سخت علاج كند . عموما هر ورمى كه نوخاسته است علاجش با نيل است . نيل و آرد جو را ضماد كنند بادسرخ و مورچگى را مداوا كند . زخم و قرحه : نيل كاشتنى كه بسيار خشكاننده است زخمهاى گرم بدنهاى سخت را خوب مىكند . نيل بيابانى حدتى دارد و در علاج قرحهء گنديده اثرى عجيب دارد . نيل كاشتنى كه حدت كم دارد و ملايمتر است براى علاج قرحهها بهتر است . سائيدهء نيل كاشتنى با عسل در سوختگى مفيد و زخم عصب را خوب كند و اگر با آرد شلمك باشد در جذب و بركشيدن خار و پيكان سودمند است . سينه : سرفهء قىآور كودكان را علاج است . افشرهاش نيز در اين زمينه مفيد است . درمان قرحهء شش و درد شديد سودايى درون است . اندامان غذايى : نيل و بويژه نيل بيابانى بنفع سپرز است . نسرين : قوتش با قوت نرگس برابر و از قوت ياسمن كمتر است - روغنش تأثير روغن ياسمن دارد و از آن ناتوانتر است . مزاج : در دوم گرم و خشك است . خاصيت : همه انواعش تنقيهكننده و لطافتبخش است و گلش در اين زمينه مؤثرتر است . مفاصل : گويند در سردى عصب مفيد است . سر : كرم داخل گوش را مىكشد . صدا و وزوز را از بين مىبرد . داروى درد دندان است . نسرين بيابانى را بر پيشانى مالند سردرد تسكين يابد . همه نوع نسرين گرفتگى سوراخ بينى را باز مىكند . سينه : در آماس لوزتين و گلو مفيد است . اندامان غذا : نسرين و بويژه بيابانىاش را اگر چهار درخمى بخورند استفراغ و سكسكه را آرام كند . نمام : همان سيسنبر ، يا سوسنبر است . مزاج : در سوم گرم و تا سوم خشك است و ضد گنديدگى است .